Tradycje górali – poznaj ich kulturę
Musisz przyznać, że polskie góry wyróżniają się nie tylko pięknymi krajobrazami, ale i wyjątkowym, swojskim klimatem sprzyjającym wypoczynkowi. To jednak nie wszystkie powody, dla których urlop spędzany w tym regionie cieszy się tak dużą popularnością. Podhale słynie także z klimatycznych bacówek, w których można kupić oryginalne oscypki, sery owcze oraz inne przepyszne specjały. Co jeszcze składa się na góralską kulturę, z którą tak chętnie obcują turyści? Dowiedz się tego, czytając nasz krótki przewodnik po tradycjach górali! Sprawdź też, gdzie dokładnie kupić smakowite pamiątki z wycieczki w góry!
Spis treści
- Poznaj zwyczaje górali podhalańskich
- Tradycyjne śpiewy w góralskich strojach
- Charakterystyczna gwara górali
- Oryginalne jedzenie góralskie
- Oferta Bacówki Zakopiańczyk
Poznaj zwyczaje górali podhalańskich
Nie ulega wątpliwości, że na Podhalu tradycja wciąż żyje i obok oscypków jest jednym z elementów, które najbardziej przyciągają turystów do regionu. Nie tylko Polacy, ale i mieszkańcy wielu innych części świata odwiedzają okolice takich miejscowości, jak Zakopane, Białka Tatrzańska, Bukowina Tatrzańska czy Poronin, by w pełni poczuć moc natury i góralskich tradycji. Tutaj bowiem lokalne zwyczaje odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu kultury. Nie bez powodu osoby zamieszkujące najbliższe okolice Tatr nazywane są najbardziej charakterystyczną grupą górali. Wysoko cenią oni wartości religijne, dlatego też wiele obyczajów związanych jest z Bożym Narodzeniem i Wielkanocą.
Czy wiesz, że to podobno góralom zawdzięczamy zwyczaj stawiania choinki na święta? Pierwsze świąteczne drzewko w Polsce miało pojawić się właśnie w domostwie u podnóża Tatr. Poza tym mieszkańcy Podhala m.in.:
- uzupełniają wyposażenie koszyczka wielkanocnego o sery owcze, ziemniaki i chrzan,
- często dzielą się opłatkiem nie tylko z rodziną, ale także ze zwierzętami,
- na weselach bawią się hucznie, zapraszając wszystkich mieszkańców wsi.
Góralskie tradycje pielęgnuje się jednak nie tylko od święta, ale również na co dzień. I nie chodzi tu tylko o wyrabianie w bacówkach oscypków i innych serów owczych!
Tradycyjne śpiewy w góralskich strojach
Donośne głosy, wesoły rytm piosenek i kilkuosobowe kapele, w których dominują instrumenty smyczkowe to wyznaczniki tradycyjnej rozrywki górali. Pełnej temperamentu muzyce towarzyszy oczywiście taniec, który można poznać po obrotach, podskokach, tupaniu i klaskaniu. Wykonują go głównie mężczyźni, eksponując swoją siłę. Góralskie kapele można jednak poznać nie tylko po twórczości. Ich członkowie zakładają stroje rozpoznawalne nawet daleko poza regionem. Kiedyś były one dla górali codzienną garderobą, dzisiaj jednak ubiera się je na specjalne okazje, m.in. na wesela. Podstawowe elementy regionalnego ubioru damskiego oraz męskiego przedstawiliśmy w tabeli:
| Element stroju | Męski strój góralski | Damski strój góralski |
|---|---|---|
| Nakrycie głowy | filcowy czarny kapelusz np. z muszelkami | chusta |
| Górna część garderoby | biała lniana koszula z szerokimi rękawami | koszula zdobiona haftem |
| Okrycie wierzchnie | kożuch lub cucha | haftowany gorset |
| Dolna część garderoby | spodnie z parzenicami (haftowanymi ornamentami) na udach i czarnymi lampasami | spódnica w kwiatowy deseń |
| Obuwie | kierpce | kierpce |
| Dodatki | pas bacowski | czerwone korale |
Charakterystyczna gwara górali
Jak widzisz, mieszkańcy Podhala są bardzo przywiązani do tradycji i chętnie ją pielęgnują. Świadczy o tym także fakt, że gwara podhalańska zachowała się do dziś najlepiej spośród gwar dialektu małopolskiego. Co ciekawe, popularność zdobyła na przełomie XIX i XX wieku za sprawą opowiadania „Na skalnym Podhalu” autorstwa Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Górale używają gwary na co dzień – zarówno w domu, jak i w pracy. Na pewno usłyszysz ją, wstępując do bacówki po pyszne oscypki oraz inne sery owcze podczas swojej wyprawy w góry.
Góralską gwarę można rozpoznać m.in. po obecności staropolskich archaizmów, zapożyczeń węgierskich i słowackich, akcencie na pierwszej sylabie oraz mazurzeniu, czyli wypowiadaniu głoski sz jako s, cz jako c, a ż jako z. Wyrazy dla niej charakterystyczne to np. bacówka (szałas pasterzy w górach), bryndza (miękki ser owczy) oraz ciupaga (dobrze znana wszystkim pamiątka często kupowana na Krupówkach).
Oryginalne jedzenie góralskie
W góralskiej kulturze dużą rolę odgrywa również tradycyjna kuchnia, która słynie z wykorzystania regionalnych produktów. Podstawowymi składnikami podhalańskich receptur są przede wszystkim: kapusta, ziemniaki oraz różne rodzaje kasz. Będąc w restauracji u podnóża gór, warto zamówić np. kwaśnicę, moskole oraz placek po zbójnicku. Podczas pobytu na Podhalu koniecznie trzeba skosztować też góralskich specjałów prosto z bacówki. Zaliczają się do nich przede wszystkim oscypki. Godne polecenia są także pozostałe sery owcze takie jak korbacz, bryndza czy gałka.
Oferta Bacówki Zakopiańczyk
Również w naszej działalności tradycja odgrywa kluczową rolę. Każdy oscypek, który powstaje w Bacówce Zakopiańczyk, jest nie tylko smaczny, ale i aromatyczny. Udaje się to osiągnąć dzięki niezawodnej recepturze przekazywanej z pokolenia na pokolenie, a także wykorzystaniu do produkcji wyłącznie regionalnych składników. Wszystkie produkty, które u nas znajdziesz to nie tylko przepyszne przysmaki, ale i góralskie zwyczaje zamknięte w konfiturach, serach owczych, wędlinach i wielu innych specjałach. Już teraz poznaj całą ofertę Bacówki Zakopiańczyk i zamów online coś więcej niż oscypki!
